{"id":43,"date":"2022-03-22T20:17:30","date_gmt":"2022-03-22T20:17:30","guid":{"rendered":"https:\/\/skaldatimi.is\/?p=43"},"modified":"2022-04-12T17:08:50","modified_gmt":"2022-04-12T17:08:50","slug":"1-brekkukotsannall-fyrirlestur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skaldatimi.is\/?p=43","title":{"rendered":"Brekkukotsann\u00e1ll \u2013 fyrirlestur"},"content":{"rendered":"\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"964\" height=\"646\" class=\"wp-image-14\" src=\"https:\/\/skaldatimi.is\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1-Bjorn-G-Bjornsson-rakar-fyrir-utan-Brekkukot6.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/skaldatimi.is\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1-Bjorn-G-Bjornsson-rakar-fyrir-utan-Brekkukot6.jpg 964w, https:\/\/skaldatimi.is\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1-Bjorn-G-Bjornsson-rakar-fyrir-utan-Brekkukot6-600x402.jpg 600w, https:\/\/skaldatimi.is\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1-Bjorn-G-Bjornsson-rakar-fyrir-utan-Brekkukot6-300x201.jpg 300w, https:\/\/skaldatimi.is\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1-Bjorn-G-Bjornsson-rakar-fyrir-utan-Brekkukot6-768x515.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 964px) 100vw, 964px\" \/>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brekkukotsann\u00e1ll er a\u00f0 m\u00ednu mati kjarnaverk \u00e1 ferli Halld\u00f3rs Laxness. Hann rita\u00f0i s\u00f6guna \u00feegar hann var kominn \u00e1 sextugsaldur, n\u00fdb\u00fainn a\u00f0 sigra heiminn, ef svo m\u00e1 segja, me\u00f0 N\u00f3belsver\u00f0laununum og verk hans komin \u00fat \u00ed st\u00f3rum uppl\u00f6gum \u00fat um allar jar\u00f0ir. \u00c1 \u00feessum t\u00edmam\u00f3tum \u00ed l\u00edfi s\u00ednu setti hann saman sk\u00e1lds\u00f6gu sem er \u00f3\u00f0ur til \u00feeirra sem hann mat mest \u2013 hulduf\u00f3lksins. Sagan l\u00fdsir \u00ed grunninn tvennskonar \u00cdslendingum: hinum extr\u00f3vertu fantast\u00edsku, sem eru s\u00edkjaftandi og s\u00edmontandi sig og svo hulduf\u00f3lkinu. Og \u00feessi upphafning \u00e1 hulduf\u00f3lkinu er \u00ed raun kjarninn \u00ed skrifum Halld\u00f3rs um \u00e1ratuga skei\u00f0. En hva\u00f0a f\u00f3lk er \u00feetta hulduf\u00f3lk? kann einhver a\u00f0 spyrja. Og hverjir eru hinir extr\u00f3vertu fantast\u00edsku? \u00deessi or\u00f0 eru ekki fr\u00e1 m\u00e9r komin heldur \u00far minniskompum sk\u00e1ldsins fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma er hann skrifa\u00f0i Brekkukotsann\u00e1l og mun \u00e9g vitna til h\u00e9r \u00e1 eftir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u00e6tt me\u00f0 riffli<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d3h\u00e6tt er a\u00f0 segja a\u00f0 menn hafi be\u00f0i\u00f0 me\u00f0 eftirv\u00e6ntingu eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 Halld\u00f3r Laxness sendi fr\u00e1 s\u00e9r n\u00fdja sk\u00e1lds\u00f6gu eftir a\u00f0 hafa hloti\u00f0 N\u00f3belsver\u00f0launin \u00ed b\u00f3kmenntum 1955. \u00c1st\u00e6\u00f0ur eftirv\u00e6ntingarinnar eru einfaldar. Menn voru forvitnir a\u00f0 sj\u00e1 hvernig sk\u00e1ldi\u00f0 skrifa\u00f0i eftir a\u00f0 hafa hloti\u00f0 \u00feessa miklu upphef\u00f0 a\u00f0 utan og Halld\u00f3r kom lesendum s\u00ednum \u00e6vinlega \u00e1 \u00f3vart me\u00f0 verkum s\u00ednum, var \u00f3hr\u00e6ddur a\u00f0 breyta um st\u00edl og yrkisefni. Verk hans v\u00f6ktu \u00e6vinlega deilur, engum st\u00f3\u00f0 \u00e1 sama um hann, en \u00fe\u00f3 g\u00e1tu menn ekki veri\u00f0 \u00feekktir fyrir anna\u00f0 en a\u00f0 lesa \u00feau, enda sag\u00f0i El\u00edas Mar \u00ed ritd\u00f3mi um Brekkukotsann\u00e1l: \u201c\u00deeir \u00cdslendingar, sem ekki lesa n\u00faor\u00f0i\u00f0 hverja n\u00fdja b\u00f3k eftir Laxness strax er h\u00fan kemur \u00fat, eru varla m\u00e6landi m\u00e1lum&#8221;.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deilurnar um Laxness snerust ekki um listr\u00e6nt gildi b\u00f3kanna heldur efni \u00feeirra. Hann kom vi\u00f0 kaunin \u00e1 m\u00f6nnum, skrifa\u00f0i \u00f3hr\u00e6ddur um l\u00fasina og sk\u00edtinn sem landinn neita\u00f0i a\u00f0 kannast vi\u00f0. Og ekki st\u00f3\u00f0 \u00e1 vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um \u00cdslendinga. Halld\u00f3r var anna\u00f0hvort hata\u00f0ur e\u00f0a d\u00e1\u00f0ur, \u00fdmist naut hann gestrisni b\u00e6nda \u00e1 fer\u00f0um s\u00ednum um landi\u00f0 e\u00f0a honum var meina\u00f0ur a\u00f0gangur a\u00f0 landareign b\u00f3ndans me\u00f0 riffli!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Umdeildur h\u00f6fundur<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratugnum skrifa\u00f0i Halld\u00f3r s\u00f6gur \u00far samt\u00edmanum: S\u00f6lku V\u00f6lku (1931\u201332) um fiskverkunarst\u00falku \u00ed litlu \u00feorpi; Sj\u00e1lfst\u00e6tt f\u00f3lk (1934\u201335) um kotunginn Bjart \u00ed Sumarh\u00fasum og Heimslj\u00f3s (1937\u201340) um sk\u00e1ldi\u00f0 \u00d3laf K\u00e1rason Lj\u00f3sv\u00edking. \u00dear deildi Halld\u00f3r \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0skipulagi\u00f0 og rangl\u00e1ta skiptingu au\u00f0s enda var hann \u00fe\u00e1 or\u00f0inn sannf\u00e6r\u00f0ur s\u00f3s\u00edalisti. B\u00e6kur \u00feessar eru \u00fe\u00f3 fr\u00e1leitt einfaldar \u00e1r\u00f3\u00f0ursb\u00f3kmenntir. Halld\u00f3r n\u00e6r a\u00f0 gera \u00fe\u00e6r sammannlegar \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r spretti \u00far \u00edslenskum veruleika, t.d. kom Amr\u00edkani eitt sinn a\u00f0 m\u00e1li vi\u00f0 Halld\u00f3r og tj\u00e1\u00f0i honum a\u00f0 \u00ed New York einni v\u00e6ru hundra\u00f0 \u00fe\u00fasund b\u00e6nda sem lif\u00f0u og hr\u00e6r\u00f0ust alla s\u00edna hundst\u00ed\u00f0 undir sams konar si\u00f0fer\u00f0il\u00f6gm\u00e1li og Bjartur \u00ed Sumarh\u00fasum.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cdslandsklukkan (1943\u20136) um \u00feau J\u00f3n Hreggvi\u00f0sson, Sn\u00e6fr\u00ed\u00f0i \u00cdslandss\u00f3l og Arnas Arn\u00e6us var fyrsta verk Halld\u00f3rs sem naut almennrar hylli \u00edslenskra lesenda en \u00fear skrifa\u00f0i hann s\u00f6gulega sk\u00e1lds\u00f6gu fr\u00e1 17. \u00f6ld sem bygg\u00f0i a\u00f0 miklu leyti \u00e1 ritu\u00f0um heimildum. Hann var hins vegar ekki lengi a\u00f0 vekja deilur \u00e1 n\u00fd, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed At\u00f3mst\u00f6\u00f0inni (1948) t\u00f3k hann \u00e1 afar vi\u00f0kv\u00e6mu m\u00e1li, s\u00f6lu landsins e\u00f0a \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed vestr\u00e6nu varnarsamstarfi, eftir \u00fev\u00ed hvar menn skipu\u00f0u s\u00e9r \u00ed fylkingar<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aftur vakti Halld\u00f3r athygli og deilur me\u00f0 Gerplu (1952) \u00fear sem hann h\u00e6ddist a\u00f0 hinni fornu hetjuhugsj\u00f3n \u00cdslendingasagnanna en bo\u00f0skapur s\u00f6gunnar beindist ekki s\u00ed\u00f0ur a\u00f0 n\u00fat\u00edmanum \u00fev\u00ed a\u00f0 tr\u00fain \u00e1 valdi\u00f0 og ofbeldi\u00f0 er enn helsta bjargr\u00e1\u00f0 \u00feeirra landstj\u00f3rnarmanna sem ekkert \u00f3ttast meira en \u00feegna s\u00edna. \u00deeir sem vildu g\u00e1tu s\u00e9\u00f0 \u00fearna deilt \u00e1 Hitler og Stal\u00edn en \u00ed b\u00f3kinni birtist einnig andst\u00e6\u00f0a \u00feeirra samf\u00e9laga \u00fear sem r\u00edkja sterkir lei\u00f0togar e\u00f0a einr\u00e6\u00f0isherrar en sl\u00edkt fyrirmyndarsamf\u00e9lag finnur hann me\u00f0al gr\u00e6nlenskra eskim\u00f3a. N\u00fa\u00edtar, sem sk\u00e1ldi\u00f0 nefnir svo, \u00feekkja ekki anna\u00f0 en a\u00f0 allir s\u00e9u jafnir og lifi \u00ed s\u00e1tt og samlyndi. \u00deeir eru eins konar hulduf\u00f3lk, en \u00e9g kem betur a\u00f0 \u00fev\u00ed h\u00e9r \u00e1 eftir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00d3h\u00e6fuverk Stal\u00edns<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dea\u00f0 var ekki a\u00f0eins a\u00f0 menn fyndu a\u00f0 Halld\u00f3r v\u00e6ri a\u00f0 feta sig inn \u00e1 n\u00fdjar brautir \u00ed sk\u00e1ldverkum s\u00ednum \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1 \u00feessum \u00e1rum, um og eftir mi\u00f0jan sj\u00f6tta \u00e1ratuginn, m\u00e1tti l\u00edka greina a\u00f0rar \u00e1herslur \u00ed greinaskrifum hans. \u00cd Gj\u00f6rn\u00edngab\u00f3k (1959) safnar Halld\u00f3r saman greinum s\u00ednum fr\u00e1 \u00e1runum 1954\u201358 og koma \u00feessar breytingar \u00fear gl\u00f6gglega fram.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1rin eftir s\u00ed\u00f0ari heimsstyrj\u00f6ld einkenndust af hatr\u00f6mmu k\u00f6ldu str\u00ed\u00f0i \u00fear sem voru \u201cvi\u00f0&#8221; og \u201c\u00feeir&#8221;. Menn skipu\u00f0u s\u00e9r \u00ed tv\u00e6r fylkingar undir merkjum Bandar\u00edkjanna og Sov\u00e9tr\u00edkjanna, \u2013 kap\u00edtalisma og komm\u00fanisma. Halld\u00f3r Laxness haf\u00f0i um \u00e1rabil veri\u00f0 \u00f6tull bar\u00e1ttuma\u00f0ur s\u00f3s\u00edalismans, lofa\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin \u00ed h\u00e1stert og lei\u00f0toga \u00feeirra, J\u00f3sef Stal\u00edn, en deilt a\u00f0 sama skapi harkalega \u00e1 h\u00f6fu\u00f0v\u00edgi au\u00f0valdsins, Bandar\u00edkin. \u00cd Gj\u00f6rn\u00edngab\u00f3k g\u00e6tir hins vegar hvergi heiftarlegra \u00e1r\u00e1sa \u00e1 Bandar\u00edkjamenn og Nato en hann heggur \u00feeim mun oftar \u00ed a\u00f0ra og \u00f3v\u00e6nta \u00e1tt. Hann l\u00fdsir \u00fear \u00feeirri sorg sem s\u00f3s\u00edalistar heimsins fylltust \u00feegar Kr\u00fasjoff, a\u00f0alritari sov\u00e9ska komm\u00fanistaflokksins, fletti ofan af grimmdarverkum Stal\u00edns. \u201eSvo f\u00e1r\u00e1nleg eru \u00feau \u00f3h\u00e6fuverk sem lj\u00f3sta\u00f0 hefur veri\u00f0 upp um, a\u00f0 ef vi\u00f0 hef\u00f0um ekki fyrir okkur menn \u00far insta hr\u00edng r\u00e1\u00f0stj\u00f3rnarinnar, menn me\u00f0 fullkomnu \u00e1hrifavaldi til a\u00f0 gera sig tr\u00faanlega, \u00fe\u00e1 hef\u00f0u flestir skelt skolleyrum vi\u00f0 sl\u00edkum \u00f3s\u00f6gum e\u00f0a tali\u00f0 \u00fe\u00e6r me\u00f0 \u00f3r\u00e1\u00f0shjali geggja\u00f0ra andst\u00e6\u00f0\u00ednga bylt\u00edngarinnar.\u201c (82)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halld\u00f3r er einnig harmi sleginn yfir fr\u00e9ttum um innr\u00e1s Sov\u00e9tmanna \u00ed Ungverjaland 1956 til a\u00f0 kve\u00f0a ni\u00f0ur uppreisnina \u00ed B\u00fadapest og segir t\u00ed\u00f0indin \u201ehlj\u00f3ta a\u00f0 gera oss vinum verkl\u00fd\u00f0sbylt\u00edngarinnar mj\u00f6g \u00fe\u00fangt \u00ed skapi\u201c. Hann b\u00e6tir svo vi\u00f0: \u201eS\u00fa \u00f3g\u00e6fa sem hent hefur r\u00e1\u00f0stj\u00f3rnarmenn \u00ed \u00dangverjalandi tekur mj\u00f6g \u00e1 mig sem \u00edslenskan s\u00f3s\u00edalista.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dea\u00f0 ber \u00fev\u00ed ekki \u00e1 \u00f6\u00f0ru en Halld\u00f3r s\u00e9 kominn me\u00f0 miklar efasemdir um s\u00e6lur\u00edki s\u00f3s\u00edalismans, Sov\u00e9tr\u00edkin. Og ekki n\u00f3g me\u00f0 \u00fea\u00f0: hann vir\u00f0ist vera b\u00fainn a\u00f0 f\u00e1 sig fullsaddan af kenningum. \u00c1 \u00feri\u00f0ja \u00e1ratugnum a\u00f0hylltist hann ka\u00fe\u00f3lsku og bo\u00f0a\u00f0i hana af miklum krafti. Eftir \u00fea\u00f0 snerist hann til s\u00f3s\u00edalisma og bar\u00f0ist fyrir honum af engu minni \u00e1kafa. Endanlegt uppgj\u00f6r Halld\u00f3rs vi\u00f0 s\u00f3s\u00edalismann og Stal\u00edn f\u00f3r s\u00ed\u00f0an fram \u00ed Sk\u00e1ldat\u00edma (1963) en \u00e9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 einhver s\u00e1rsaukafyllsta b\u00f3k sem \u00e9g hef lesi\u00f0. \u00dear skrifa\u00f0i sk\u00e1ldi\u00f0: \u201e\u00dea\u00f0 er fr\u00f3\u00f0legt a\u00f0 sj\u00e1 hvernig Stal\u00edn var\u00f0 me\u00f0 hverju \u00e1rinu meira sk\u00f3lab\u00f3kard\u00e6mi \u00feess hvernig valdi\u00f0 dregur si\u00f0fer\u00f0isafl \u00far m\u00f6nnum \u00feannig a\u00f0 ma\u00f0ur sem n\u00e1\u00f0 hefur fullkomnu alr\u00e6\u00f0isvaldi innan umhverfis s\u00edns er um lei\u00f0 or\u00f0inn algerlega si\u00f0fer\u00f0islaus.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Annar Halld\u00f3r<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Af framans\u00f6g\u00f0u m\u00e1 sj\u00e1 a\u00f0 s\u00e1 Halld\u00f3r Laxness sem sendi fr\u00e1 s\u00e9r Brekkukotsann\u00e1l \u00e1 \u00fatm\u00e1nu\u00f0um 1957 var annar Halld\u00f3r en s\u00e1 sem skrifa\u00f0i Sj\u00e1lfst\u00e6tt f\u00f3lk r\u00famum tveimur \u00e1ratugum \u00e1\u00f0ur \u00fe\u00f3tt segja megi a\u00f0 efni\u00f0 s\u00e9 svipa\u00f0: \u00edslenskur kotb\u00f3ndi \u00e1 fyrri hluta tuttugustu aldar og fj\u00f6lskylda hans. Hann kemur aftur a\u00f0 g\u00f6mlu yrkisefni en \u00e1n \u00feeirra p\u00f3lit\u00edsku vi\u00f0mi\u00f0ana sem settu mark sitt \u00e1 verk hans \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratugnum.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brekkukotsann\u00e1ll er fr\u00e1s\u00f6gn \u00c1lfgr\u00edms af afa og \u00f6mmu \u00ed Brekkukoti \u00ed Reykjav\u00edk og st\u00f3rs\u00f6ngvaranum Gar\u00f0ari H\u00f3lm. \u00c1lfgr\u00edm langar a\u00f0 l\u00e6ra a\u00f0 syngja og finna hinn hreina t\u00f3n. Gar\u00f0ar vir\u00f0ist hafa h\u00f6ndla\u00f0 fr\u00e6g\u00f0ina en ekki er eins v\u00edst a\u00f0 hann hafi fundi\u00f0 t\u00f3ninn hreina. Hann \u00feiggur f\u00e9 af G\u00fa\u00f0m\u00fansen kaupmanni og kemst \u00e1\u00f0ur en l\u00fdkur a\u00f0 ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u: \u201cS\u00e1 ma\u00f0ur sem er einhvers vir\u00f0i eignast aldrei gimstein.&#8221; Gar\u00f0ar H\u00f3lm ver\u00f0ur \u00c1lfgr\u00edmi a\u00f0 nokkru leyti fyrirmynd og hvatning uns beiskur sannleikurinn um st\u00f3rstj\u00f6rnuna l\u00fdkst upp fyrir honum sm\u00e1tt og sm\u00e1tt<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00e6gt er a\u00f0 n\u00e1lgast Brekkukotsann\u00e1l me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti, t.d. sem b\u00f3k um tvo \u00f3l\u00edka heima, gamlan og n\u00fdjan, sannan og falskan, heim hulduf\u00f3lksins og heim hinna extr\u00f3vertu fantast\u00edsku, e\u00f0a sem harms\u00f6gu<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Innan og utan vi\u00f0 krosshli\u00f0i\u00f0<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u00f0 skulum fyrst l\u00edta \u00e1 Brekkukotsann\u00e1l sem s\u00f6gu um \u00f3l\u00edka heima, gamlan og n\u00fdjan, en krosshli\u00f0i\u00f0 \u00ed Brekkukoti markar landam\u00e6rin, \u201e\u00fear sem skilur tvo heima\u201c, eins og segir \u00e1 einum sta\u00f0 \u00ed s\u00f6gunni<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Innan vi\u00f0 krosshli\u00f0i\u00f0 eru engar kr\u00f6fur ger\u00f0ar, hvorki veraldlegar n\u00e9 andlegar, enda lifir f\u00f3lki\u00f0 l\u00edfi sem hefur \u00fe\u00f3tt n\u00f3gu gott fyrir landsmenn \u00f6ldum saman. F\u00f3lki\u00f0 \u00ed Brekkukoti lifir reglubundnu l\u00edfi sem er \u00ed f\u00f6stum skor\u00f0um, vir\u00f0ir r\u00e9tt annarra til a\u00f0 vera \u00f6\u00f0ruv\u00edsi og s\u00fdnir engum manni \u00e1reitni. \u00dear eru or\u00f0in of d\u00fdr til a\u00f0 ey\u00f0a \u00feeim \u00ed g\u00e1laust hjal, kerskni e\u00f0a lygar; forvitni og stelv\u00edsi lag\u00f0ar a\u00f0 j\u00f6fnu. Heimurinn innan vi\u00f0 krosshli\u00f0i\u00f0 er l\u00edkastur Parad\u00eds. \u00dear er reki\u00f0 \u00f3keypis gistih\u00fas fyrir alla sem vilja. \u00dear hafa menn enga tr\u00fa \u00e1 peningum n\u00e9 \u00f6\u00f0rum n\u00fdm\u00e6lum. Amma og afi \u00ed Brekkukoti eru manna ge\u00f0\u00feekkust og standa f\u00f6stum f\u00f3tum \u00ed li\u00f0num t\u00edma. \u00cd huga \u00feeirra er s\u00e1 au\u00f0ur einn sannur sem ekki ver\u00f0ur af m\u00f6nnum tekinn. \u201eAu\u00f0\u00e6fi eru \u00fea\u00f0 sem ekki a\u00f0rir n\u00e1 af manni,\u201c segir amma vi\u00f0 \u00c1lfgr\u00edm undir lok s\u00f6gunnar. Utan vi\u00f0 krosshli\u00f0i\u00f0 er annar heimur, annar t\u00edmi, anna\u00f0 samf\u00e9lag. Brekkukot og G\u00fa\u00f0m\u00fansensb\u00fa\u00f0 eru t\u00e1kn tveggja vi\u00f0horfa \u00ed s\u00f6gunni. Brekkukot t\u00e1knar hreinlyndi, h\u00f3gv\u00e6r\u00f0 og i\u00f0ni \u2013 e\u00f0a hinn hreina t\u00f3n \u2013 en G\u00fa\u00f0m\u00fansensb\u00fa\u00f0 allt hi\u00f0 gagnst\u00e6\u00f0a, \u2013 og hinn n\u00fdja t\u00edma. S\u00fa list sem \u00fear \u00e1 s\u00e9r gri\u00f0asta\u00f0 er ekki s\u00f6nn. Hinn kyrrst\u00e6\u00f0i heimur innan vi\u00f0 krosshli\u00f0i\u00f0 felur \u00ed s\u00e9r d\u00fdrm\u00e6ta menningu, s\u00e9rst\u00e6tt gildismat og b\u00fdr yfir \u00e1kve\u00f0num t\u00f6frum en hann byggir \u00e1 s\u00f6gulegum og f\u00e9lagslegum forsendum sem eru a\u00f0 bresta \u00ed b\u00f3kinni. N\u00fdi t\u00edminn heldur innrei\u00f0 s\u00edna \u00ed Reykjav\u00edk. N\u00fat\u00edminn er a\u00f0 bresta \u00e1 me\u00f0 breyttum atvinnuh\u00e1ttum sem leggja grunn a\u00f0 n\u00fdju samf\u00e9lagi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd s\u00ed\u00f0ari b\u00f3kum s\u00ednum kemur Halld\u00f3r aftur og aftur a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 eiginlega skipti litlu m\u00e1li fyrir l\u00edf okkar h\u00e9r \u00e1 j\u00f6r\u00f0 hva\u00f0a tr\u00faarlegar e\u00f0a heimspekilegar form\u00falur vi\u00f0 a\u00f0hyllumst. \u00dea\u00f0 s\u00e9u hinir mannlegu eiginleikar sem \u00farslitum r\u00e1\u00f0i, hin mannlega reisn. Margar pers\u00f3nur b\u00f3ka hans einkennast af \u00feessu. L\u00edf \u00feeirra byggir \u00e1 umbur\u00f0arlyndi gagnvart n\u00e1unganum og er algj\u00f6rlega laust vi\u00f0 hvers kyns ofst\u00e6ki. Hva\u00f0 sem \u00e1 gengur birtir f\u00f3lki\u00f0 s\u00edna s\u00e9rst\u00e6\u00f0u afst\u00f6\u00f0u me\u00f0 \u00f3bifanlegri r\u00f3semi, einungis me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 breyta eins og \u00fev\u00ed er e\u00f0lilegt.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00edfssko\u00f0un af \u00feessu tagi l\u00edkist mj\u00f6g ta\u00f3isma sem \u00e1 r\u00e6tur a\u00f0 rekja allt austur til K\u00edna. \u00de\u00f3tt Brekkukot s\u00e9 \u00f3neitanlega \u00edslenskt al\u00fe\u00fd\u00f0uheimili sko\u00f0ar h\u00f6fundur s\u00f6gunnar heimilisf\u00f3lki\u00f0 \u00ed lj\u00f3si ta\u00f3s. A\u00f0 v\u00edsu er ta\u00f3 aldrei nefnt \u00e1 nafn en n\u00e1vist \u00feess leynir s\u00e9r ekki, t.d. \u00ed 19. kap\u00edtula \u00fear sem \u00c1lfgr\u00edmur segir fr\u00e1 morgunverkunum me\u00f0 Birni \u00ed Brekkukoti:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00deessir mornar \u00feegar vi\u00f0 vorum a\u00f0 vitja um hrokkelsin \u00e1 Skerjafir\u00f0i, og \u00feeir voru \u00ed raun og veru allir einn og sami morguninn: alt\u00edeinu eru \u00feeir li\u00f0nir. Stj\u00f6rnur \u00feeirra eru f\u00f6lna\u00f0ar; k\u00ednversku b\u00f3kinni \u00feinni loka\u00f0.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deessi k\u00ednverska b\u00f3k er B\u00f3kin um veginn eftir spekinginn Lao\u2013tse, eins konar spakm\u00e6lasafn sem l\u00edkist fremur samt\u00edningi en heildst\u00e6\u00f0u hugmyndakerfi<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kostgripir hins vitra manns eru samkv\u00e6mt henni h\u00f3fsemd, sparsemi (\u00ed v\u00ed\u00f0t\u00e6kri merkingu) og l\u00edtill\u00e6ti<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00de\u00e6r pers\u00f3nur sem eru mest \u00e1berandi \u00ed Brekkukoti eru \u201cafi&#8221; og \u201camma&#8221; \u00c1lfgr\u00edms. Amman heldur \u00f6llu saman \u00e1 heimilinu, h\u00fan innir af hendi dagleg st\u00f6rf s\u00edn svo a\u00f0 segja \u00f3s\u00fdnilega, \u00e1n erfi\u00f0ismuna og fyrirgangs og brei\u00f0ir \u00f6ryggiskennd yfir allt sem umhverfis hana er. Sama m\u00e1 segja um Bj\u00f6rn \u00ed Brekkukoti. \u00dea\u00f0 er ekki a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulausu a\u00f0 menn hafa s\u00e9\u00f0 saml\u00edkingu me\u00f0 \u00f6mmu \u00c1lfgr\u00edms og \u00f6mmu Halld\u00f3rs, Gu\u00f0n\u00fdju Kl\u00e6ngsd\u00f3ttur, en \u00e6tli h\u00fan s\u00e9 ekki fr\u00e6gasta sk\u00e1ldamma \u00edslenskra b\u00f3kmennta, svo oft hefur Halld\u00f3r vitna\u00f0 til hennar. Raunar v\u00edsar hann til hennar \u00ed minniskompu sinni sem \u00e9g vitna\u00f0i til h\u00e9rna \u00e1 undan. \u00dear segir Halld\u00f3r a\u00f0 skv. or\u00f0um n\u00e1granna \u00feeirra hafi amma hans sagt vi\u00f0 hann: \u201eKondu h\u00e9rna D\u00f3ri minn, \u00e9g \u00e6tla a\u00f0 segja \u00fe\u00e9r fyrir. &#8230; S\u00ed\u00f0an hv\u00edsla\u00f0i h\u00fan einhverju a\u00f0 m\u00e9r \u00e1\u00f0ur en \u00e9g f\u00f3r \u2013 kanski \u00fev\u00ed a\u00f0 muna eftir a\u00f0 \u00feakka fyrir mig e\u00f0a drepa ekki flugur \u00e1 \u00f3kunnugum b\u00e6.\u201c \u00dei\u00f0 kannist v\u00e6ntanlega \u00f6ll vi\u00f0 \u00e1minninguna um a\u00f0 veitast ekki a\u00f0 flugum \u00ed annarra manna h\u00fasum. \u00c1 \u00f6\u00f0rum sta\u00f0 segir Halld\u00f3r \u00ed kompunni: \u201eAmma m\u00edn kendi m\u00e9r a\u00f0 s\u00fdna \u00f6llum m\u00f6nnum kurteisi og g\u00f3\u00f0vild, en \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega f\u00e1t\u00e6kl\u00edngum og gamalmennum. \u00cd umgeingni, framkomu gagnvart d\u00fdrum gilti hj\u00e1 henni s\u00e9rstakur codex ethicus,\u201c n\u00f3terar sk\u00e1ldi\u00f0 hj\u00e1 s\u00e9r. S\u00fa si\u00f0fr\u00e6\u00f0i birtist a\u00f0eins s\u00ed\u00f0ar \u00ed kompunni me\u00f0 \u00feessum or\u00f0um: \u201eM\u00f3rall: Aldrei tala illa um k\u00fdr. Aldrei tala vel um hunda og ketti. Aldrei segja grey um hest e\u00f0a kind. Ekki drepa flugu \u00ed \u00f6\u00f0rum h\u00fasum.\u201c \u00dearna er flugnafri\u00f0unar\u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00edtreka\u00f0. Og \u00f6gn aftar punktar Halld\u00f3r hj\u00e1 s\u00e9r: \u201eDreingurinn s\u00fdngur v\u00f6ggulj\u00f3\u00f0 vi\u00f0 hundinn, b\u00f6lvar k\u00fanum, hvorttveggja str\u00e1nglega banna\u00f0.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amma og afi \u00ed Brekkukoti lifa l\u00edfi s\u00ednu \u00e1 \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1\u00f0an h\u00e1tt og vir\u00f0ast ekki velta v\u00f6ngum yfir l\u00edfsstefnu sinni e\u00f0a sambandi s\u00ednu vi\u00f0 a\u00f0rar manneskjur e\u00f0a umheiminn. Eftirlitsma\u00f0urinn sem b\u00fdr undir sama \u00feaki og \u00feau hefur aftur \u00e1 m\u00f3ti kosi\u00f0 s\u00e9r hlutskipti og hann getur r\u00e6tt um l\u00edfsvi\u00f0horf s\u00edn. Hann var \u00e1\u00f0ur b\u00f3ndi en seldi eigur s\u00ednar til \u00feess a\u00f0 geta hl\u00fdtt \u00feeirri k\u00f6llun sinni a\u00f0 gera salernin vi\u00f0 h\u00f6fnina \u00ed Reykjav\u00edk hrein og ilmandi \u201eeinsog ap\u00f3teki\u00f0 hj\u00e1 \u00feeim danska manni Mikael L\u00fand\u201c og vi\u00f0halda \u00fev\u00ed hreinl\u00e6ti. Hann \u00e6tlar s\u00e9r \u00feannig a\u00f0 gera hi\u00f0 auvir\u00f0ilegasta \u00ed b\u00e6num g\u00f6fugt, upphefja hi\u00f0 l\u00e1ga, en h\u00e1tt og l\u00e1gt eru andst\u00e6\u00f0ur sem skipta hann engu m\u00e1li e\u00f0a eins og segir \u00ed s\u00f6gunni: \u201eH\u00e1tt og l\u00e1gt vinur, sag\u00f0i eftirlitsma\u00f0urinn og skr\u00edkti ofurl\u00edti\u00f0 \u2013 \u00ed hlj\u00f3\u00f0i: \u00e9g veit ekki hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er\u201c. Fyrir honum er hi\u00f0 h\u00e6rra h\u00e6tt a\u00f0 vera h\u00e6rra og l\u00e6gra h\u00e6tt a\u00f0 vera l\u00e6gra. Hann er gersneyddur allri tilhneigingu til a\u00f0 pr\u00e9dika si\u00f0fr\u00e6\u00f0i fyrir \u00f6\u00f0ru f\u00f3lki. \u00cd augum hans eru allir menn jafn gildir. Breytni hans einkennist af takmarkalausri hj\u00e1lpsemi, samfara r\u00f3tgr\u00f3inni and\u00fa\u00f0 \u00e1 a\u00f0 gr\u00edpa fram fyrir hendurnar \u00e1 \u00f6\u00f0rum e\u00f0a hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00f6rl\u00f6g me\u00f0br\u00e6\u00f0ra sinna. Afsta\u00f0a hans getur virst einkennast af ta\u00f3, \u00fev\u00ed afli er sm\u00fdgur gegnum allt og drottnar yfir \u00f6llu \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 kyrrl\u00e1tt og geri engar kr\u00f6fur, s\u00e9 meira a\u00f0 segja afskiptalaust, en \u00feegar \u00c1lfgr\u00edmur rifjar \u00feetta upp l\u00f6ngu s\u00ed\u00f0ar ber hann \u00feetta saman vi\u00f0 anna\u00f0 si\u00f0g\u00e6\u00f0iskerfi. Honum finnst hann hafa or\u00f0i\u00f0 \u00e1heyrsla \u00feess er fullkominn vinur manna m\u00e6lti or\u00f0um kirkjufe\u00f0ra og heilagra manna en me\u00f0 gagnst\u00e6\u00f0um formerkjum: hann upph\u00f3f manninn me\u00f0an kirkjunnar menn t\u00f6lu\u00f0u af fullkomnum vi\u00f0bj\u00f3\u00f0i um sk\u00f6pun mannsins. Eftirlitsma\u00f0urinn er \u00fe\u00f3 ekki kristinn heldur bl\u00e1tt \u00e1fram laus vi\u00f0 alla gu\u00f0fr\u00e6\u00f0i enda vi\u00f0urkennir hann ekkert yfirn\u00e1tt\u00farlegt nema t\u00edmann. Hins vegar vir\u00f0ist sl\u00edkur ma\u00f0ur au\u00f0ugri af ta\u00f3 en flestir a\u00f0rir samkv\u00e6mt t\u00falkun Halld\u00f3rs Laxness \u00e1 \u00fev\u00ed hugtaki.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjarninn \u00ed ta\u00f3 Halld\u00f3rs felur \u00ed s\u00e9r vir\u00f0ingu fyrir \u00f6llu l\u00edfi, tr\u00fa \u00e1 \u00f3brotinn mannk\u00e6rleika, trygglyndi og hreinlyndi. \u00deessa fyrirmynd mannlegrar breytni sem sett var fram \u00ed k\u00ednversku kveri fyrir \u00fe\u00fasundum \u00e1ra finnur hann me\u00f0al venjulegs \u00edslensks al\u00fe\u00fd\u00f0uf\u00f3lks<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halld\u00f3r teflir fram \u00feessari angurv\u00e6ru mynd af l\u00edfinu \u00ed Brekkukoti gegn n\u00fat\u00edmanum \u00fear sem \u00f6nnur gildi eru hafin til vegs. \u00cd b\u00f3karlok vitum vi\u00f0 a\u00f0 heimurinn innan vi\u00f0 krosshli\u00f0i\u00f0 er \u00e1 hverfanda hveli. \u00c1lfgr\u00edmur st\u00edgur skrefi\u00f0 til fulls, yfirgefur Brekkukot til a\u00f0 fara \u00fat \u00ed heim til a\u00f0 l\u00e6ra a\u00f0 syngja og feta \u00feannig \u00ed f\u00f3tspor st\u00f3rs\u00f6ngvarans Gar\u00f0ars H\u00f3lm.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hulduf\u00f3lki\u00f0<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eEftirlitsma\u00f0urinn okkar hefur l\u00edklega veri\u00f0 af hulduf\u00f3lks\u00e6ttinni, a\u00f0 minstakosti heyr\u00f0i \u00e9g \u00fev\u00ed aldrei fleygt a\u00f0 hann v\u00e6ri kominn af prestum s\u00fdslum\u00f6nnum og sk\u00e1ldum,\u201c segir \u00c1lfgr\u00edmur \u00ed s\u00f6gunni. Eftirlitsma\u00f0urinn er nefndur hulduma\u00f0ur \u00e1 \u00f6\u00f0rum sta\u00f0 \u00ed b\u00f3kinni en a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti er hulduf\u00f3lk ekki nefnt \u00e1 nafn. Og \u00fe\u00e1 komum vi\u00f0 aftur a\u00f0 \u00feessum undarlega \u00fej\u00f3\u00f0flokki sem \u00e9g v\u00e9k a\u00f0 \u00ed upphafi. \u00deessi undarlega hulduf\u00f3lks\u00e6tt fylgdi m\u00e9r lengi, \u00fe.e.a.s. \u00e9g fann hvergi almennilega sk\u00fdringu \u00e1 nafngiftinni, \u00fe\u00f3tt vissulega gruna\u00f0i mig hva\u00f0 \u00feetta merki.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g leita\u00f0i \u00ed \u00f6\u00f0rum verkum Halld\u00f3rs a\u00f0 hulduf\u00f3lki \u2013 \u00f6\u00f0ru en \u00fev\u00ed sem byggir kletta og \u00feekkt er \u00far \u00fej\u00f3\u00f0tr\u00fa enda s\u00fdnist m\u00e9r lj\u00f3st a\u00f0 \u00feessi umr\u00e6dda \u00e6tt er \u00e1 me\u00f0al okkar og af holdi og bl\u00f3\u00f0i. Ekki hefur m\u00e9r tekist a\u00f0 finna \u00feetta f\u00f3lk \u00ed \u00f6\u00f0rum sk\u00e1ldverkum Halld\u00f3rs en \u00ed minningas\u00f6gunni <em>\u00cd t\u00faninu heima<\/em> segir \u00e1 einum sta\u00f0:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Einusinni var \u00e9g \u00e1 fer\u00f0 \u00ed Kaupmannah\u00f6fn og sat \u00fear veislu hj\u00e1 \u00edslend\u00edngum. \u00c1\u00f0ur en bor\u00f0 voru upp tekin reis \u00fang kona \u00far s\u00e6ti og r\u00e9tti m\u00e9r t\u00edmarit \u00fear sem mynd af m\u00f3\u00f0ur minni var prentu\u00f0 \u00e1 fors\u00ed\u00f0u, en h\u00fan var \u00fe\u00e1 l\u00e1tin fyrir fj\u00f3rum \u00e1rum. Fr\u00fain ba\u00f0 mig segja veislugestum eitthva\u00f0 fr\u00e1 m\u00f3\u00f0ur minni.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00c9g haf\u00f0i reyndar laungu gleymt \u00feessu atviki og veislunni sj\u00e1lfri a\u00f0 mestu, en var mintur \u00e1 \u00fea\u00f0 \u00e1 d\u00f6gunum. \u00c9g vitna til \u00feess h\u00e9r eins og fr\u00e1sagnar um altannan mann. M\u00e9r var sagt a\u00f0 fyrst hef\u00f0i \u00e9g horft leingi \u00feegjandi \u00e1 myndina \u00ed s\u00e6ti m\u00ednu og loks \u00feegar \u00e9g st\u00f3\u00f0 upp hafi \u00e9g ekki sagt anna\u00f0 en \u00feetta: \u00cd rauninni \u00feekti \u00e9g aldrei \u00feessa konu. H\u00fan var huldukona. En m\u00e9r hefur \u00fe\u00f3tt v\u00e6nna um hana en a\u00f0rar konur.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd Reisub\u00f3karkorni v\u00edkur Halld\u00f3r a\u00f0 m\u00e6\u00f0rum og \u00f6mmum al\u00fe\u00fd\u00f0unnar sem \u201ekent hafa b\u00f6rnum s\u00ednum og barnab\u00f6rnum lj\u00f3\u00f0 sk\u00e1ldanna alla \u00fej\u00f3\u00f0ar\u00e6vina, [og] veri\u00f0 jar\u00f0vegur b\u00f3kmenta \u00e1 \u00cdslandi. \u00de\u00e6r hafa veri\u00f0 hinn nafnlausi og dularfulli hulduh\u00e1sk\u00f3li sk\u00e1ldskapar og t\u00fangu.\u201c \u00dearna er bers\u00fdnilega sama hugsun \u00e1 fer\u00f0 hj\u00e1 Halld\u00f3ri.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dea\u00f0 var ekki fyrr en Au\u00f0ur Laxness lofa\u00f0i m\u00e9r a\u00f0 glugga \u00ed minniskompur Halld\u00f3rs fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma er hann vann a\u00f0 Brekkukotsann\u00e1ls a\u00f0 \u00e9g fann lykilinn a\u00f0 \u00feessari g\u00e1tu. \u00dear skrifar sk\u00e1ldi\u00f0 hj\u00e1 s\u00e9r hva\u00f0 hann \u00e6tlar s\u00e9r me\u00f0 b\u00f3kinni:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u201eHulduf\u00f3lki\u00f0\u201c hi\u00f0 \u00f3breytta \u201e\u00f3spilta\u201c f\u00f3lk \u2013 og \u00fe\u00f3 svo \u00f3endanlega breyskt ef \u00fea\u00f0 er sko\u00f0a\u00f0 fr\u00e1 sj\u00f3narhorni m\u00f3ralte\u00f3l\u00f3g\u00edunnar e\u00f0a annarra si\u00f0fer\u00f0iskerfa \u2013 b\u00f3kin \u00e1 a\u00f0 vera \u00f3\u00f0ur til \u00feess, s\u00f6nnun \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er einmitt \u00feetta f\u00f3lk, hi\u00f0 \u00f3breytta f\u00f3lk, sem f\u00f3strar \u00f6ll mannleg fri\u00f0samleg ver\u00f0m\u00e6ti. S\u00f6gupers\u00f3nan \u00e1 r\u00e6tur s\u00ednar \u00ed hinu kyrra dj\u00fapi al\u00fe\u00fd\u00f0unnar, og [\u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a f\u00f3lk], sem hann m\u00e6tir \u00ed \u00e6sku, ver\u00f0ur \u00feess valdandi a\u00f0 \u00f6ll heimsins d\u00fdr\u00f0 ver\u00f0ur honum einskisver\u00f0 \u00feann dag sem honum stendur h\u00fan til bo\u00f0a \u2013 sakir \u00feeirrar \u00fer\u00e1r sem hann ber til a\u00f0 komast aftur heim, finna hi\u00f0 kyrra dj\u00fap \u00f3breytts mannl\u00edfs \u00e1 n\u00fdaleik.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brekkukotsann\u00e1ll er me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um hylling \u00e1 \u00fev\u00ed al\u00fe\u00fd\u00f0uf\u00f3lki sem vinnur st\u00f6rf s\u00edn af tr\u00famennsku og st\u00e6rir sig ekki af \u00feeim, \u00f3\u00f0ur til \u00f3breytts mannl\u00edfs og \u00feess f\u00f3lks sem Halld\u00f3ri \u00fe\u00f3tti v\u00e6nna um en anna\u00f0 f\u00f3lk. Og til a\u00f0 hnykkja enn frekar \u00e1 \u00feessu segir nokkru s\u00ed\u00f0ar \u00ed minniskompunni:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Tvennskonar \u00edslend\u00edngar: hinir extr\u00f3vertu fantast\u00edsku, sem eru s\u00edkjaftandi og s\u00edmontandi sig, og setja svip sinn \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfi\u00f0 og stj\u00f3rna h\u00f3lf\u00e9laginu \u2013 og svo hulduf\u00f3lki\u00f0 \u2026 sem hefur flest \u00fea\u00f0 er menn m\u00e1 pr\u00fd\u00f0a, en er me\u00f0 \u00f6llu laust vi\u00f0 s\u00e9rframtr\u00f6nulegheit en \u00fea\u00f0 er kjarninn bakvi\u00f0, \u00fea\u00f0 element sem \u00fev\u00ed hefur r\u00e1\u00f0i\u00f0 a\u00f0 mannl\u00edf er \u00e1 \u00cdslandi enn, \u00fea\u00f0 f\u00f3lk sem vinnur \u00f6ll afrek en aldrei montar sig og ekkert heyrist um og h\u00f3lf\u00e9lagi\u00f0 mun aldrei uppg\u00f6tva.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyrir utan or\u00f0i\u00f0 \u201es\u00e9rframtr\u00f6nulegheit\u201c sem sk\u00fdrir sig sj\u00e1lft er l\u00edklega eitt or\u00f0 sem veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 menn sperra eyrun: h\u00f3lf\u00e9lagi\u00f0. \u00c1 \u00f6\u00f0rum sta\u00f0 \u00ed minniskompunni er skilgreining \u00e1 \u00fev\u00ed og h\u00fan er svona:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eH\u00f3lf\u00e9lagi\u00f0 \u2013 sam\u00e1byrg\u00f0 m\u00edkr\u00f3sk\u00f3p\u00edskra l\u00f3kalst\u00e6r\u00f0a um a\u00f0 h\u00e6la hver \u00f6\u00f0rum.\u201c H\u00f3lf\u00e9lagi\u00f0 er me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um \u00fea\u00f0 sem gjarnan er nefnt n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum skjallbandalag e\u00f0a aulabandalag.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hulduf\u00f3lki\u00f0 er \u00feannig hinn \u00fe\u00f6gli h\u00f3pur sem geymir \u00f6ll \u00feau ver\u00f0m\u00e6ti sem einhvers eru ver\u00f0; al\u00fe\u00fd\u00f0a manna. H\u00f3lf\u00e9lagi\u00f0 er s\u00ed\u00f0an andst\u00e6\u00f0a alls \u00feess sem h\u00fan stendur fyrir. \u00d3kr\u00fdndur konungur h\u00f3lf\u00e9lagsins \u00ed Brekkukotsann\u00e1l er G\u00fa\u00f0m\u00fandsen kaupma\u00f0ur. \u00cd minniskompunni gengur hann framan af undir heitinu Burgeisinn. \u00dear segir \u00e1 einum sta\u00f0: \u201eBurgeisnum er bl\u00f6ffi\u00f0 alveg jafnd\u00fdrm\u00e6tt og s\u00f6nn list. \u00cd m\u00f6rgu falli er bl\u00f6ffi\u00f0 betri verslunarvara en s\u00f6nn list. \u00deetta er annar heimur en \u00ed Brekkukoti,\u201c n\u00f3terar sk\u00e1ldi\u00f0 hj\u00e1 s\u00e9r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eftirlitsma\u00f0urinn l\u00fdsir l\u00edfssko\u00f0unum s\u00ednum \u00ed b\u00f3kinni \u00e1 me\u00f0an afi og amma lifa einfaldlega \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 s\u00edn l\u00edfsgildi \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt, a\u00f0 \u00fev\u00ed er vir\u00f0ist. Or\u00f0 hans eru samkv\u00e6mt s\u00f6gunni sprottinn \u00far dj\u00fapi al\u00fe\u00fd\u00f0unnar en g\u00e6tu eins veri\u00f0 or\u00f0skvi\u00f0ir fr\u00e1 Austurl\u00f6ndum fj\u00e6r. \u00c1lfgr\u00edmur ver\u00f0ur \u00e1heyrsla a\u00f0 samtali Gar\u00f0ars H\u00f3lm og Eftirlitsmannsins sem hann kallar raunar meistara. \u00de\u00e1 spyr alheimss\u00f6ngvarinn hvort hann viti nema hann s\u00e9 a\u00f0 styrkja hann til a\u00f0 ver\u00f0a afbrotamann og eftirlitsma\u00f0urinn svarar: \u201eJafnvel \u00fe\u00f3 m\u00fas k\u00e6mi til m\u00edn og seg\u00f0ist \u00e6tla a\u00f0 fara flj\u00fagandi yfir sj\u00f3inn og assa seg\u00f0ist vera a\u00f0 hugsa um a\u00f0 grafa s\u00e9r holu on\u00ed j\u00f6r\u00f0ina, \u00fe\u00e1 mundi \u00e9g segja vesk\u00fa. \u00dea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 minstakosti a\u00f0 leyfa hvurjum einum a\u00f0 lifa einsog hann sj\u00e1lfur vill me\u00f0an hann aftrar ekki \u00f6\u00f0rum fr\u00e1 a\u00f0 lifa einsog \u00feeir vilja. &#8230; \u00c9g \u00e1l\u00edt a\u00f0 upphaf vell\u00ed\u00f0unar s\u00e9 f\u00f3lgi\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vera ekki a\u00f0 skrifta s\u00e9r af hvurt a\u00f0rir menn \u00e6tla.\u201c Hver ma\u00f0ur er me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um \u00e1byrgur fyrir s\u00ednu l\u00edfi, honum ber a\u00f0 lifa \u00ed \u00fev\u00ed \u00ed s\u00e1tt vi\u00f0 sj\u00e1lfan sig og bera vir\u00f0ingu fyrir sko\u00f0unum annarra. \u00cd minniskompunum er a\u00f0 finna \u00e1r\u00e9ttingu \u00e1 \u00feessu en \u00fear hamrar sk\u00e1ldi\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00edf \u00feessa f\u00f3lks einkennist af grandvarleika, l\u00edfstr\u00fa, bjarts\u00fdni, takmarkalausum g\u00f3\u00f0vilja, f\u00e1t\u00e6kt sem \u00fea\u00f0 s\u00e9 hafi\u00f0 yfir. Afsta\u00f0an til h\u00f6f\u00f0\u00edngjanna s\u00e9 \u201eneutral respekt\u201c.\u201c \u00cd upphafi vir\u00f0ist Halld\u00f3r hafa \u00e6tla\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 l\u00e1ta eftirlitsmanninn setja fram l\u00edfsf\u00edl\u00f3s\u00f3f\u00edu s\u00edna me\u00f0 afdr\u00e1ttarlausari h\u00e6tti en var\u00f0 \u00e1 endanum \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed kompunum er klausa \u00fear sem segir einfaldlega: \u201eMeistarinn og l\u00e6risveinn hans. Meistarinn: Vertu altaf tilb\u00fainn a\u00f0 sn\u00faa baki vi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00f6llu saman og segja \u2013 \u00fea\u00f0 er einskisvert. Hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 einhversvert? Svar: \u00dea\u00f0 a\u00f0 vera ma\u00f0ur.\u201c \u00deessa klausa rata\u00f0i hins vegar ekki inn \u00ed lokager\u00f0 b\u00f3karinnar.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deetta sk\u00fdrir kannski af hverju \u00e9g tel Sk\u00e1ldat\u00edma vera svo fulla af s\u00e1rsauka: Halld\u00f3r gerir upp vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0 sem ekki er f\u00f6gur, hann haf\u00f0i lofsungi\u00f0 einr\u00e6\u00f0isherra sem var algerlega si\u00f0fer\u00f0islaus og lif\u00f0i andst\u00e6tt gildum eftirlitsmannsins \u2013 og hulduf\u00f3lksins \u2013 sem Halld\u00f3r upphefur \u00ed Brekkukotsann\u00e1l.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Vir\u00f0ing fyrir al\u00fe\u00fd\u00f0u landsins<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g nefndi \u00ed upphafi a\u00f0 \u00e9g teldi Brekkukotsann\u00e1l vera kjarnaverk \u00e1 ferli Halld\u00f3rs Laxness \u00fev\u00ed a\u00f0 hvergi r\u00edsa l\u00fdsingar hans \u00e1 hulduf\u00f3lkinu h\u00e6rra, \u00fev\u00ed f\u00f3lki sem st\u00f3\u00f0 honum n\u00e6st \u2013 og t\u00e1kngerist kannski \u00ed m\u00f3\u00f0ur hans og \u00f6mmu. \u00cd raun m\u00e1 segja a\u00f0 \u00ed verkum s\u00ednum upphefji hann \u00e6vinlega \u00feetta f\u00f3lk. Vir\u00f0ingin fyrir hulduf\u00f3lkinu er a\u00f0 m\u00ednu viti kjarninn \u00ed verkum hans. Vi\u00f0 sj\u00e1um \u00feetta \u00ed st\u00f3rbrotnum sk\u00e1lds\u00f6gum hans, hvort sem hann er a\u00f0 skrifa um S\u00f6lku V\u00f6lku, Bjart \u00ed Sumarh\u00fasum e\u00f0a hetjur fornaldar. Vi\u00f0 sj\u00e1um \u00feetta l\u00edka \u00ed greinaskrifum hans. \u00c1 \u00feri\u00f0ja \u00e1ratugnum var hann a\u00f0 kenna \u00fej\u00f3\u00f0inni a\u00f0 \u00fer\u00edfa sig og bursta tennurnar; \u00e1 fimmta \u00e1ratugnum l\u00e9t hann gamminn geisa um \u00fea\u00f0 hvernig \u00fej\u00f3\u00f0 sem vildi ver\u00f0a sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 yr\u00f0i a\u00f0 haga s\u00e9r til \u00feess a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri virt og a\u00f0rir t\u00e6kju mark \u00e1 henni; \u00e1 \u00e1ttunda \u00e1ratuggnum reyndi hann a\u00f0 koma vitinu fyrir r\u00e1\u00f0amenn \u00ed umgengni \u00feeirra um landi\u00f0 \u00ed anda n\u00e1tt\u00faruverndarsinna n\u00fat\u00edmans og svo m\u00e6tti lengi telja. Hann vildi a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in b\u00e6ri vir\u00f0ingu fyrir sj\u00e1lfri s\u00e9r \u2013 enda g\u00e6ti h\u00fan ekki fyrr \u00e6tlast til \u00feess a\u00f0 a\u00f0rir b\u00e6ru vir\u00f0ingu fyrir henni.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g g\u00e6ti \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r gripi\u00f0 v\u00ed\u00f0a ni\u00f0ur \u00ed ritger\u00f0ir Halld\u00f3rs og bent \u00e1 d\u00e6mi um vir\u00f0ingu hans fyrir al\u00fe\u00fd\u00f0u landsins en l\u00e6t eitt duga sem hluta fyrir heild.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyrir tveimur \u00e1ratugum var gefin \u00fat h\u00e9r \u00e1 landi b\u00f3kin <em>Reginfj\u00f6ll \u00e1 haustn\u00f3ttum<\/em> eftir Kjartan J\u00fal\u00edusson \u00e1 Sk\u00e1ldst\u00f6\u00f0um efri \u00ed Eyjafir\u00f0i. \u00dear er a\u00f0 finna fr\u00e1sagnir Kjartans af \u201eskemtigaungum [hans] um reginfj\u00f6ll \u00e1 s\u00ed\u00f0hausti\u201c en einnig s\u00f6gur af \u201em\u00f6nnum sem lenda \u00ed skr\u00fdtilegum l\u00edfsh\u00e1ska, tam vegna pr\u00edls \u00ed klettum ellegar \u00feeir eru eltir uppi af mann\u00fdgum nautum \u2026 Einnegin \u2026 skr\u00fdtlur um svipi og \u00fdmiskonar spaugelsi sem sveitamanni er t\u00edtt a\u00f0 hafa uppi til a\u00f0 kollvarpa fyrir okkur v\u00edsindum heimsins og umturna n\u00e1tt\u00farufr\u00e6\u00f0inni.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deessi al\u00fe\u00fd\u00f0uma\u00f0ur og afdalab\u00f3ndi bj\u00f3 me\u00f0 innanvi\u00f0 tuttugu kindur, eina k\u00fa og geldk\u00fa af n\u00e6sta b\u00e6 sem \u00fej\u00f3na\u00f0i sem stallsystir e\u00f0a selskapsdama hj\u00e1 B\u00fakollu sem mj\u00f3lka\u00f0i annars ekki sakir myrkf\u00e6lni. Til hli\u00f0ar vi\u00f0 b\u00fast\u00f6rfin setti Kjartan s\u00ed\u00f0an \u00e1 bla\u00f0 fr\u00e1sagnir sem komu \u00fat \u00e1 b\u00f3k fyrir tuttugu \u00e1rum. Halld\u00f3r Laxness rita\u00f0i form\u00e1la a\u00f0 b\u00f3kinni en \u00fear segir N\u00f3belssk\u00e1ldi\u00f0 me\u00f0al annars um h\u00f6fundinn, Kjartan J\u00fal\u00edusson \u00e1 Sk\u00e1ldst\u00f6\u00f0um efri:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Af br\u00e9fum hans, minnisbl\u00f6\u00f0um og skrifu\u00f0um athugunum s\u00e1 \u00e9g a\u00f0 \u00feessi kotb\u00f3ndi haf\u00f0i snemma \u00e1 valdi s\u00ednu fur\u00f0ulega lj\u00f3san hreinan og pers\u00f3nulegan ritst\u00edl, mj\u00f6g hug\u00feekkan, \u00fear sem kostir t\u00fangunnar voru \u00ed h\u00e1marki, blandnir nor\u00f0lenskum innanh\u00e9ra\u00f0sm\u00e1lvenjum sem alt er gullv\u00e6g \u00edslenska; og \u00e9g velti \u00feessu h\u00e1mentab\u00f3km\u00e1li fyrir m\u00e9r af \u00feeirri or\u00f0lausu undrun sem einst\u00f6ku sinnum gr\u00edpur mann gagnvart \u00edslend\u00edngi.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00dearna skrifa\u00f0i bl\u00e1snau\u00f0ur afdalakall, \u00f3snortinn af sk\u00f3la, svo d\u00f6nskuslettulaust, \u00feeas svo l\u00edtt \u00fer\u00faga\u00f0ur af k\u00fagun fyrri alda, a\u00f0 ma\u00f0ur gat lesi\u00f0 hann af \u00e1l\u00edka \u00f6ryggi og Nj\u00e1lu \u2026 \u00c9g spur\u00f0i hvar hann hef\u00f0i l\u00e6rt a\u00f0 st\u00edlsetja. Hann svara\u00f0i \u00fev\u00ed til a\u00f0 hann hef\u00f0i l\u00edkt eftir skrifu\u00f0u m\u00e1li f\u00f6\u00f0ur s\u00edns. \u00deau rit f\u00e9kk \u00e9g a\u00f0 sj\u00e1 og voru sumpart \u00ed ann\u00e1last\u00edl, sumpart me\u00f0 bl\u00e6 \u00fej\u00f3\u00f0sagna, en sl\u00edkur st\u00edlsm\u00e1ti er alt a\u00f0 \u00fev\u00ed fornm\u00e1l og \u00e1, eins l\u00e1ngt og hann n\u00e6r, innangeingt \u00ed \u00edslend\u00edngas\u00f6gur. \u00deessi \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1\u00f0i snildarbl\u00e6r \u00far \u00edslenskri hreint\u00fangustefnu haf\u00f0i geingi\u00f0 a\u00f0 erf\u00f0um fr\u00e1 f\u00f6\u00f0ur til sonar, \u00ed afd\u00f6lum Eyafjar\u00f0ar, hver veit hva\u00f0 leingi, hj\u00e1 m\u00f6nnum sem aldrei h\u00f6f\u00f0u leitt danska b\u00f3k augum n\u00e9 heyrt nokkurn mann sletta d\u00f6nsku; \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ur komist \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 fyrri t\u00edma heldra f\u00f3lk \u00e1 Akureyri.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halld\u00f3r s\u00e9r \u00ed \u00feessum afdalab\u00f3nda fulltr\u00faa fornrar menningar, fagurrar \u00edslensku og n\u00e1tt\u00faruverndarmann a\u00f0 h\u00e6tti n\u00fat\u00edma, eins og hann v\u00edkur a\u00f0 annars sta\u00f0ar \u00ed form\u00e1lanum, en \u00fear segir a\u00f0 sl\u00edkur ma\u00f0ur v\u00e6ri \u201esj\u00e1lfkj\u00f6rinn f\u00e9lagsma\u00f0ur \u00ed n\u00e1tt\u00faru\u00adverndar\u00adhreyf\u00edng\u00adunni og gegn meingun.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kannski eru \u00fea\u00f0 ford\u00f3mar \u2013 en ma\u00f0ur veltir \u00f3neitanlega fyrir s\u00e9r hvernig standi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 rith\u00f6fundur sem hloti\u00f0 hefur N\u00f3belsver\u00f0launin \u00ed b\u00f3kmenntum skuli sj\u00e1 \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 skrifa form\u00e1la a\u00f0 \u00fe\u00e1ttum \u00edslensks \u201eafdalakalls\u201c; fr\u00e1s\u00f6gnum sem eru einkum og s\u00e9r\u00edlagi um \u00fea\u00f0 sem gerist \u00ed sj\u00e1lfum honum af \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00edga inn \u00ed \u00fe\u00e1 mynd sem hann hefur haft fyrir augum heima \u00e1 b\u00e6jarhellunni. Af hverju er ma\u00f0ur sem skrifa\u00f0 hefur fr\u00e6gar b\u00e6kur a\u00f0 verja d\u00fdrm\u00e6tum t\u00edma s\u00ednum \u00ed sl\u00edk ritst\u00f6rf? Hva\u00f0 s\u00e1 ma\u00f0ur, sem b\u00e6\u00f0i heima og erlendis haf\u00f0i hitt \u00f3t\u00f6lulegan fj\u00f6lda svokalla\u00f0ra st\u00f3rmenna, \u00ed \u00feessum skrifum og h\u00f6fundi \u00feeirra?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halld\u00f3r kallar Kjartan \u201ekunn\u00edngja\u201c \u00ed form\u00e1lanum og mun hafa heims\u00f3tt hann \u00ed afdalakoti\u00f0 nokkrum sinnum \u00e1 fer\u00f0um s\u00ednum um landi\u00f0. \u00c9g held samt a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi ekki veri\u00f0 n\u00f3g a\u00f0 vera kunningi Halld\u00f3rs Laxness til \u00feess a\u00f0 hann skrifa\u00f0i form\u00e1la a\u00f0 b\u00f3k eftir vi\u00f0komandi. \u00c9g held a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00feessum skrifum s\u00e9 s\u00fa a\u00f0 Halld\u00f3ri hafi fundist Kjartan hafa veri\u00f0 af \u201ehulduf\u00f3lks\u00e6ttinni\u201c, \u00feeirri \u00e6tt sem Halld\u00f3r hyllir \u00ed Brekkukotsann\u00e1l.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gar\u00f0ar H\u00f3lm og \u00c1lfgr\u00edmur<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e9r hefur or\u00f0i\u00f0 t\u00ed\u00f0r\u00e6tt um \u00feessa tvo heima \u00ed Brekkukotsann\u00e1l sem krosshli\u00f0i\u00f0 skildi a\u00f0 og hvernig lesa m\u00e1 s\u00f6guna sem \u00e1t\u00f6k milli \u00feeirra. \u00d6nnur lei\u00f0 a\u00f0 Brekkukotsann\u00e1l er a\u00f0 sko\u00f0a s\u00f6guna \u00fat fr\u00e1 sambandi Gar\u00f0ars H\u00f3lm og \u00c1lfgr\u00edms \u00fear sem \u00f6rl\u00f6g s\u00f6ngvarans f\u00e6rast a\u00f0 mi\u00f0ju fr\u00e1sagnarinnar. Ef vi\u00f0 h\u00f6fum \u00fe\u00e1 tvo \u00ed brennidepli m\u00e1 segja a\u00f0 Brekkukotsann\u00e1ll s\u00e9 harmsaga \u00ed lj\u00f3si t\u00e6rrar bernsku; hamingja bernskunnar \u00ed skugga \u00f6rlaganornarinnar. Anna\u00f0 b\u00fdr undir kyrru yfirbor\u00f0i endurminninganna. \u00deegar Gar\u00f0ar H\u00f3lm kemur fyrsta sinni heim b\u00fd\u00f0ur lesandann \u00ed grun a\u00f0 ekki s\u00e9 allt sem s\u00fdnist, \u2013 h\u00e9r s\u00e9 harmsaga \u00e1 fer\u00f0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Helsti stu\u00f0ningsa\u00f0ili Gar\u00f0ars H\u00f3lm \u00e1 \u00cdslandi er G\u00fa\u00f0m\u00fansensb\u00fa\u00f0. G\u00fa\u00f0m\u00fansen kaupma\u00f0ur sem l\u00edta m\u00e1 \u00e1 sem t\u00e1kn \u201ebl\u00f6ffsins\u201c sem Halld\u00f3r kallar svo \u00ed minniskompunum er skringileg pers\u00f3na en um lei\u00f0 aumkunarver\u00f0. Hann er menningarlaus. En hann hefur komist a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00f3tt hann lifi g\u00f3\u00f0u l\u00edfi \u00e1n menningar getur \u201eb\u00fa\u00f0in\u201c ekki komist af \u00e1n hennar \u2013 \u00fea\u00f0 vantar slaufu \u00e1 saltfiskinn \u2013 og \u00fev\u00ed leggur h\u00fan fram f\u00e9 \u00ed \u201efyrirt\u00e6ki\u00f0\u201c Gar\u00f0ar H\u00f3lm. Seinna kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrirt\u00e6ki er vafasamt \u00ed meira lagi en \u201eb\u00fa\u00f0in\u201c m\u00e1 ekki vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0urkenna a\u00f0 h\u00fan hafi misreikna\u00f0 sig \u00ed menningarfyrirt\u00e6kinu, h\u00fan reynir a\u00f0 minnsta kosti a\u00f0 skj\u00f3ta \u00feeirri j\u00e1tningu \u00e1 sem lengstan frest. \u00c1 me\u00f0an er meintri fr\u00e6g\u00f0 s\u00f6ngvarans haldi\u00f0 a\u00f0 al\u00fe\u00fd\u00f0u manna, h\u00fan skal tr\u00faa \u00fev\u00ed a\u00f0 Gar\u00f0ar s\u00e9 st\u00f3rs\u00f6ngvari og \u00ed \u00fev\u00ed skyni eru fluttar st\u00f6\u00f0ugar fr\u00e9ttir af sigrum hans \u00e1 erlendri grund. Og \u00feessum blekkingum tr\u00faa menn. Gar\u00f0ar skilur sj\u00e1lfur \u00f6rl\u00f6g s\u00edn, leikur hlutverk sitt me\u00f0an st\u00e6tt er, en veraldarlei\u00f0i hans er einl\u00e6gur og kv\u00f6l hans uppger\u00f0arlaus.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fr\u00e6g\u00f0 Gar\u00f0ars er bl\u00e1sin \u00fat en \u00feegar til \u00e1 a\u00f0 taka reynist vera harla l\u00edtil innist\u00e6\u00f0a fyrir henni. Af \u00feessum s\u00f6kum hafa \u00fdmsir velt \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hvort Brekkukotsann\u00e1ll s\u00e9 um f\u00e1n\u00fdti fr\u00e6g\u00f0arinnar e\u00f0a hvort fr\u00e6g\u00f0 s\u00e9 \u00fear alls ekkert til umr\u00e6\u00f0u. Vissulega er \u00feetta \u00e1takanleg saga um hinn eil\u00edfa fr\u00e6g\u00f0ardraum landans sem \u00far eymd e\u00f0a f\u00e1sinni leitar utan til a\u00f0 sigra heiminn en kemur aftur sigra\u00f0ur. Sannleikurinn er hins vegar s\u00e1 a\u00f0 Gar\u00f0ar H\u00f3lm er hvort tveggja \u00ed senn fr\u00e6gasti ma\u00f0ur \u00cdslands og \u00f3breyttur sj\u00f3ma\u00f0ur \u00e1 J\u00f3tlandi. \u00deetta eru vitaskuld algj\u00f6rar m\u00f3tsagnir \u00feannig a\u00f0 Gar\u00f0ar ver\u00f0ur kannski ekki r\u00f6kfr\u00e6\u00f0ilega \u201cr\u00e9ttur&#8221; en \u00ed verkum s\u00ednum setti Halld\u00f3r Laxness gjarnan fram tv\u00e6r setningar, tv\u00e6r hli\u00f0ar m\u00e1ls e\u00f0a pers\u00f3nu sem rekast \u00f3\u00feyrmilega \u00e1: sannleikurinn kann \u00fe\u00e1 a\u00f0 birtast \u00ed leiftrinu sem ver\u00f0ur vi\u00f0 \u00e1reksturinn. Af \u00feeim s\u00f6kum er Brekkukotsann\u00e1ll um fr\u00e6g\u00f0ina, \u2013 me\u00f0al annars. Andst\u00e6\u00f0ur t\u00edmans, andst\u00e6\u00f0ur \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins taka s\u00e9r b\u00fasta\u00f0 \u00ed manninum Georg Hanssyni e\u00f0a Gar\u00f0ari H\u00f3lm. Sem manni eru honum \u00fe\u00e6r andst\u00e6\u00f0ur a\u00f0 lokum ofurefli. Ni\u00f0ursta\u00f0an ver\u00f0ur algild mannleg harmsaga.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c6ska \u00c1lfgr\u00edms er me\u00f0 nokkrum h\u00e6tti endurtekning \u00e1 \u00e6sku Gar\u00f0ars H\u00f3lm. B\u00e1\u00f0ir alast \u00feeir upp vi\u00f0 gamla kirkjugar\u00f0inn, \u00fear syngja \u00feeir b\u00e1\u00f0ir vi\u00f0 sm\u00e6rri jar\u00f0arfarir hj\u00e1 s\u00e9ra J\u00f3hanni d\u00f3mkirkjupresti og stefna b\u00e1\u00f0ir \u00e1 frama \u00ed s\u00f6nglist \u00feegar \u00feeir vaxa \u00far grasi. Saga drengsins er innskot \u00ed s\u00f6gu heimss\u00f6ngvarans en um lei\u00f0 er \u00feetta \u00feroskasaga Gar\u00f0ars. \u00c6vi \u00c1lfgr\u00edms m\u00e1 \u00fe\u00f3 ekki sko\u00f0ast sem einhvers konar yfirn\u00e1tt\u00farleg endurtekning \u00e1 \u00e6vi Gar\u00f0ars.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1lfgr\u00edmi er einmitt frj\u00e1lst a\u00f0 leggja sinn skilning \u00ed hlutverk sitt sem arftaka s\u00f6ngvarans. Harmleikur Gar\u00f0ars er a\u00f0eins ein af m\u00f6gulegum framt\u00ed\u00f0arlei\u00f0um \u00c1lfgr\u00edms. \u00cd lok b\u00f3karinnar ver\u00f0ur hann a\u00f0 velja s\u00e9r veganesti \u00e1 listabrautinni. Hann getur fari\u00f0 a\u00f0 d\u00e6mi Georgs Hanssonar og teki\u00f0 vi\u00f0 \u00e1v\u00edsun fr\u00e1 G\u00fa\u00f0m\u00fansensb\u00fa\u00f0. Hann getur l\u00edka vali\u00f0 a\u00f0 hafa me\u00f0 s\u00e9r arfleif\u00f0ina \u00far Brekkukoti, bera vir\u00f0ingu fyrir menningu heimsins fyrir innan krosshli\u00f0i\u00f0 og gildum hans og taka me\u00f0 var\u00fa\u00f0 \u00fev\u00ed sem er fyrir utan \u00fea\u00f0. Hann tekur ekki tilbo\u00f0i G\u00fa\u00f0m\u00fansens og \u00fev\u00ed m\u00e1 \u00e6tla a\u00f0 ferill hans ver\u00f0i annar en Gar\u00f0ars H\u00f3lm. Hins vegar getur samtal \u00feeirra \u00c1lfgr\u00edms \u00e1 lei\u00f0i Gabr\u00edels undir lok b\u00f3karinnar v\u00edsa\u00f0 \u00ed a\u00f0ra \u00e1tt. Af hverju segir \u00c1lfgr\u00edmur alltaf a\u00f0 Gar\u00f0ar s\u00e9 a\u00f0 segja \u00e6vis\u00f6gu hans. \u00c1lfgr\u00edmur er s\u00f6guma\u00f0ur b\u00f3karinnar og r\u00e6\u00f0ur fer\u00f0inni \u2013 getum vi\u00f0 treyst honum? Er l\u00fdsing Gar\u00f0ars H\u00f3lm \u00e1 m\u00f6gulegum ferli \u00c1lfgr\u00edms s\u00f6nn e\u00f0a b\u00f6ls\u00fdni sigra\u00f0s manns?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Plats\u00f6ngvarinn<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pers\u00f3na Gar\u00f0ars vir\u00f0ist hafa \u00fer\u00f3ast nokku\u00f0 me\u00f0an \u00e1 samningu s\u00f6gunnar st\u00f3\u00f0. Fremst \u00ed minniskompunum er hann kalla\u00f0ur \u201eplats\u00f6ngvari\u201c og \u00fear segir:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Saungvarinn sem kemur heim til a\u00f0 hv\u00edla sig og hefur n\u00e1\u00f0 einhverri \u00f3gurlegri heimsfr\u00e6g\u00f0. (Alt blekk\u00edng hans sj\u00e1lfs) H\u00e1mark \u00ed plati hans er \u00feegar hann heldur konsert fyrir m\u00f3\u00f0ur s\u00edna blinda \u00ed kirkjunni, og h\u00fan er eini \u00e1heyrandinn fyrir utan s\u00f6guh\u00f6fund sem hefur fr\u00e9tt \u00feetta og l\u00e6\u00f0ist inn. Hann er ekki a\u00f0eins a\u00f0 plata sj\u00e1lfan sig og heiminn, heldur framar \u00f6llu m\u00f3\u00f0ur s\u00edna sem hann elskar of miki\u00f0 til \u00feess a\u00f0 l\u00e1ta hana nokkru sinni vita anna\u00f0 en hann s\u00e9 heimss\u00f6ngvari.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deetta ver\u00f0ur allt miklu fl\u00f3knara \u00ed s\u00f6gunni og raunar er lokahluti b\u00f3karinnar alveg s\u00e9rstaklega magna\u00f0ur. Hversu miki\u00f0 veit t.d. m\u00f3\u00f0ir hans? H\u00fan bi\u00f0ur \u00c1lfgr\u00edm a\u00f0 f\u00e6ra barnab\u00f6rnunum gjafir rekist hann \u00e1 fr\u00fa Hansen \u00ed Danm\u00f6rku. Hva\u00f0 merkir \u00fea\u00f0? Veit h\u00fan allt um Gar\u00f0ar \u2013 m\u00fasina \u00e1 hl\u00f6\u00f0uloftinu. Veit Gar\u00f0ar a\u00f0 m\u00f3\u00f0ir hans veit? Hver er a\u00f0 blekkja hvern? E\u00f0a eru \u00feau einfaldlega a\u00f0 leika leikriti\u00f0 til enda? \u00cd \u00fea\u00f0 minnsta s\u00fdnist m\u00e9r pers\u00f3na Gar\u00f0ars H\u00f3lm hafa d\u00fdpka\u00f0 mj\u00f6g fr\u00e1 fyrstu dr\u00f6gum.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anna\u00f0 sem hefur breyst \u00e1 me\u00f0an Halld\u00f3r rita\u00f0i b\u00f3kina er hversu langt hann fylgir \u00c1lfgr\u00edmi. \u00cd minniskompunum er eftirfarandi l\u00fdsing \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig hann afhj\u00fapar plats\u00f6ngvarann:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00deegar s\u00f6guhetjan heims\u00e6kir hann, eftir a\u00f0 hafa grafi\u00f0 upp heimilisf\u00e1ng hans me\u00f0 erfi\u00f0ismunum \u00ed London, \u00feekkir saungvarinn ekki skj\u00f3lst\u00e6\u00f0ing sinn og er sj\u00e1lfur t\u00f6trama\u00f0ur \u00ed fur\u00f0ulegri eymd (ath. me\u00f0 konu og b\u00f6rn). &#8230; nokkrum \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar finnur hann heimili platsaungvarans \u00ed Kh\u00f6fn, \u00fear f\u00e6r hann a\u00f0 sofa \u00e1 \u00feverbitum \u00ed h\u00fasi nokkru, og liggur \u00fear innvafinn \u00ed Politiken.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd s\u00f6gunni er \u00feessum kafla alveg sleppt en vi\u00f0 sj\u00e1um leifar af \u00feessu \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 Gar\u00f0ar vefur sig inn \u00ed London Times \u00e1 hl\u00f6\u00f0uloftinu \u2013 og fast heimili hans vir\u00f0ist vera \u00e1 J\u00f3tlandi. \u00deannig ver\u00f0ur sagan kannski knappari \u00ed forminu, rammi hennar er sk\u00fdr.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g rakst fyrir nokkru \u00e1 eldri dr\u00f6g a\u00f0 alheimss\u00f6ngvara \u00ed skrifum Halld\u00f3rs en \u00fea\u00f0 er \u00ed minniskompum hans fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hann vann a\u00f0 Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0u f\u00f3lki. \u00dear segir:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Alheimssaungvarinn: Sambland \u00far \u201ethe unsuccsessful\u201c (Eggert Stef\u00e1nsson), \u201ethe charlatan\u201c [loddari] S\u00f6lvi Helgason, \u201ethe enthusiast\u201c [eldhugi] (Bj\u00f6rn a\u00f0 baki K\u00e1ra, Gr\u00e9tar \u00d3. Fells), The outlaw (Grettism\u00f3t\u00edvi\u00f0), The vagabond [f\u00f6ruma\u00f0ur] (J\u00f3n P\u00e1lsson), The genius (J\u00f3n \u00deorbergsson \u00ed Los Angeles), and The dranker, The original.\u201c (3). S\u00ed\u00f0an punktar sk\u00e1ldi\u00f0 hj\u00e1 s\u00e9r hugmynd a\u00f0 lokum s\u00f6gunnar: \u201eSchluss: Vindurinn \u201emeldar\u201c sig til a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a saungvaranum a\u00f0 leggja undir sig heiminn.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deannig vir\u00f0ist sagan um alheimss\u00f6ngvarann hafa leita\u00f0 \u00e1 Halld\u00f3r Laxness um tveggja \u00e1ratuga skei\u00f0 \u00e1\u00f0ur en hann sendi fr\u00e1 s\u00e9r Brekkukotsann\u00e1l.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Langur me\u00f0g\u00f6ngut\u00edmi<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raunar var\u00f0 \u00fea\u00f0 gjarnan svo a\u00f0 hann gekk me\u00f0 verkin lengi \u00ed maganum. N\u00e6gir \u00fear a\u00f0 nefna \u00cdslandsklukkuna og Parad\u00edsarheimt. \u00cd upphafi fimmta \u00e1ratugarins h\u00e9lt Halld\u00f3r Laxness \u00fatvarpserindi \u00fear sem hann sag\u00f0i:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Samt\u00edminn, hi\u00f0 i\u00f0andi l\u00edf umhverfis h\u00f6fundinn og \u00ed brj\u00f3sti hans, ney\u00f0ir upp\u00e1 hann yrkisefnum sem hann haf\u00f0i s\u00edst \u00f3ra\u00f0 fyrir, yrkisefnum sem hann hefur kanski fl\u00fai\u00f0 \u00e1rum saman, yrkisefnum sem hann mundi gefa aleigu s\u00edna, \u00fe\u00f3tt hann v\u00e6ri milj\u00f3nam\u00e6r\u00edngur, til a\u00f0 \u00feurfa aldrei a\u00f0 f\u00e6rast \u00ed f\u00e1ng. Til d\u00e6mis veit \u00e9g a\u00f0 h\u00f6fundur einn er n\u00fdbyrja\u00f0ur \u00e1 b\u00f3k sem hann hefur \u00ed \u00e1tj\u00e1n \u00e1r veri\u00f0 a\u00f0 bi\u00f0ja gu\u00f0ina a\u00f0 for\u00f0a s\u00e9r fr\u00e1 a\u00f0 skrifa. H\u00f6fundinum finst s\u00e9r verki\u00f0 ofvaxi\u00f0, hann hryllir vi\u00f0 \u00f6llu \u00feessu str\u00ed\u00f0andi l\u00edfi sem heimtar a\u00f0 hann gefi \u00fev\u00ed m\u00e1l og form, neitar \u00feverneitar og \u00fer\u00e1neitar a\u00f0 leggja sig \u00ed \u00feennan vo\u00f0a \u2013 en hann hefur n\u00fa einu sinni ve\u00f0dregi\u00f0 sig sk\u00f6punar\u00f6flum l\u00edfsins og \u00feau halda \u00e1fram a\u00f0 heimta hann \u00f3skiftan, og honum ver\u00f0ur ekki undankomu au\u00f0i\u00f0.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halld\u00f3r haf\u00f0i me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um \u00fev\u00e6lst me\u00f0 J\u00f3n Hreggvi\u00f0sson innra me\u00f0 s\u00e9r \u00ed t\u00e6pa tvo \u00e1ratugi \u00e1\u00f0ur en hann afr\u00e9\u00f0 a\u00f0 skr\u00e1 s\u00f6gu hans \u00e1 b\u00f3k. \u00cd \u00feessu tilviki eru \u00fea\u00f0 ytri a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, v\u00e6ntanlegt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, sem kn\u00fdr Halld\u00f3r kannski til verka. \u00cdslandsklukkan var innlegg \u00ed sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar en \u00fear er a\u00f0 finna hin fleygu or\u00f0: \u201eFeitur \u00fej\u00f3nn er ekki mikill ma\u00f0ur. Bar\u00f0ur \u00fer\u00e6ll er mikill ma\u00f0ur, \u00fev\u00ed \u00ed hans brj\u00f3sti \u00e1 frelsi\u00f0 heima.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d3l\u00edkar \u00e1st\u00e6\u00f0ur vir\u00f0ast hafa legi\u00f0 til \u00feess a\u00f0 hann r\u00e9\u00f0st \u00ed a\u00f0 rita Parad\u00edsarheimt, n\u00e6stu b\u00f3k \u00e1 eftir Brekkukotsann\u00e1l. Hann l\u00fdsti \u00ed ritger\u00f0 upphafi \u00feess a\u00f0 hann f\u00f3r a\u00f0 leggja dr\u00f6g a\u00f0 s\u00f6gunni um Steinar b\u00f3nda undir Steinahl\u00ed\u00f0um sem f\u00f3r til fyrirheitna landsins til \u00feess eins a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 finna \u00ed t\u00faninu heima:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hausti\u00f0 1927 \u00feegar \u00e9g st\u00f3\u00f0 \u00ed fyrsta sinni andsp\u00e6nis musterinu \u00ed Salt Lake City [h\u00f6fu\u00f0borg Utah\u2013r\u00edkis] me\u00f0 h\u00e1sm\u00ed\u00f0u\u00f0um turnum s\u00ednum \u00fer\u00e1\u00f0beinum upp og ofan, og hinumegin vi\u00f0 torgi\u00f0 k\u00farir tabernakli\u00f0 \u00e1valt og \u00edl\u00e1ngt, a\u00f0 innan \u00ed laginu einsog Munnur Gu\u00f0s, \u00fe\u00e1 kom upp \u00ed hug m\u00ednum sagan sem \u00e9g haf\u00f0i lesi\u00f0 af tilviljun dreingur, um p\u00edlag\u00edmsfarir l\u00edtils karls um ver\u00f6ldina \u00ed leit a\u00f0 fyrirheitna landinu, og ef h\u00e6gt var, enn vi\u00f0urhlutameiri raunir sem f\u00f3lk hans rata\u00f0i \u00ed eftir a\u00f0 hann var farinn. \u00c9g vissi ekki fyr en \u00e9g var farinn a\u00f0 lei\u00f0a saman s\u00f6gu \u00feessa vi\u00f0 sj\u00e1lfan veruleikann. Hugmyndin h\u00e9lt s\u00ed\u00f0an \u00e1fram a\u00f0 s\u00e6kja \u00e1 mig \u00ed meira en \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1r.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saga Steinars e\u00f0a Eir\u00edks \u00e1 Br\u00fanum hefur v\u00e6ntanlega leita\u00f0 \u00fatr\u00e1sar af \u00f6\u00f0rum \u00e1st\u00e6\u00f0um og pers\u00f3nulegri en saga J\u00f3ns Hreggvi\u00f0ssonar, \u00fe\u00f3 a\u00f0 b\u00e6\u00f0i efni hafi hafi be\u00f0i\u00f0 lengi eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 komast \u00e1 \u00ferykk. Parad\u00edsarheimt m\u00e1 lesa sem uppgj\u00f6r Halld\u00f3rs vi\u00f0 leitina a\u00f0 s\u00e6lur\u00edkinu: fyrst var \u00fea\u00f0 ka\u00fe\u00f3lskan, \u00fe\u00e1 s\u00f3s\u00edalisminn me\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin sem Parad\u00eds, en hvorugt reyndist traust h\u00e6li \u00ed heimi h\u00e9r. Ni\u00f0ursta\u00f0a leitarinnar er a\u00f0 r\u00e6kta eigin gar\u00f0 \u2013 heimspeki hulduf\u00f3lksins. Brekkukotsann\u00e1ll er kannski af sama mei\u00f0i, tilhlaup a\u00f0 \u00feessari s\u00f6mu ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u eins og kemur fram \u00ed or\u00f0um Gar\u00f0ars H\u00f3lm vi\u00f0 \u00c1lfgr\u00edm:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8230; mundu mig um eitt: \u00feegar heimurinn hefur gefi\u00f0 \u00fe\u00e9r alt; \u00feegar miskunnarlaust ok fr\u00e6g\u00f0arinnar hefur veri\u00f0 lagt \u00e1 her\u00f0ar \u00fe\u00e9r og brennimarki hennar \u00fer\u00fdst \u00e1 enni \u00fe\u00e9r, \u00f3afm\u00e1anlegu einsog \u00feess manns sem var\u00f0 uppv\u00eds a\u00f0 heimsgl\u00e6p, mundu \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00e9r er ekki athvarf nema \u00ed einni b\u00e6n: Gu\u00f0 taktu \u00fea\u00f0 alt fr\u00e1 m\u00e9r \u2013 nema einn t\u00f3n.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E\u00f0a eins og meistarinn sag\u00f0i vi\u00f0 l\u00e6risveininn og \u00e9g vitna\u00f0i til \u00e1\u00f0an \u00far minniskompunni: \u201eVertu altaf tilb\u00fainn a\u00f0 sn\u00faa baki vi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00f6llu saman og segja \u2013 \u00fea\u00f0 er einskisvert. Hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 einhversvert? Svar: \u00dea\u00f0 a\u00f0 vera ma\u00f0ur.\u201c<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e<strong>Hva\u00f0 m\u00e1 fr\u00e6g\u00f0 og frami veita sk\u00e1ldi?\u201c<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raunar m\u00e1 greina \u00f3m af \u00feessari hugsun \u00ed r\u00e6\u00f0u Halld\u00f3rs \u00e1 N\u00f3belsh\u00e1t\u00ed\u00f0inni, tveimur \u00e1rum \u00e1\u00f0ur en Brekkukotsann\u00e1ll leit dagsins lj\u00f3s:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8230; hva\u00f0 m\u00e1 fr\u00e6g\u00f0 og frami veita sk\u00e1ldi? Vissulega vels\u00e6lu af \u00fev\u00ed tagi sem fylgir hinum \u00fe\u00e9tta leir. En ef \u00edslenskt sk\u00e1ld gleymir upphafi s\u00ednu \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0dj\u00fapinu \u00fear sem sagan b\u00fdr; ef hann missir samband sitt og skyldu vi\u00f0 \u00fea\u00f0 l\u00edf sem er a\u00f0\u00fereingt, \u00fea\u00f0 l\u00edf sem h\u00fan amma m\u00edn gamla kendi m\u00e9r a\u00f0 b\u00faa \u00f6ndvegi \u00ed huga m\u00e9r \u2013 \u00fe\u00e1 er fr\u00e6g\u00f0 l\u00edtils vir\u00f0i; og svo \u00fea\u00f0 ham\u00edngjul\u00e1n sem hl\u00fdst af f\u00e9.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deetta er \u00fea\u00f0 vegarnesti sem \u00c1lfgr\u00edmur f\u00e6r fr\u00e1 \u00f6mmu sinni og afa \u00feegar hann heldur \u00fat \u00ed heim: \u201eef \u00fe\u00fa skyldir einhverssta\u00f0ar \u00ed heiminum hitta fyrir \u00fe\u00e9r kell\u00edngarskar einsog mig, \u00fe\u00e1 bi\u00f0 \u00e9g a\u00f0 heilsa henni,\u201c segir amma \u00ed Brekkukoti \u00feegar h\u00fan kve\u00f0ur piltinn. Vertu tr\u00far uppruna \u00fe\u00ednum og \u00fe\u00e1 mun \u00fe\u00e9r farnast vel, m\u00e1 segja a\u00f0 s\u00e9 ni\u00f0ursta\u00f0an, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00fa lendir \u00ed fer\u00f0al\u00f6gum.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g hef raki\u00f0 h\u00e9r stuttlega tv\u00e6r lei\u00f0ir til a\u00f0 t\u00falka Brekkukotsann\u00e1l en \u00fea\u00f0 eru vissulega fleiri m\u00f6guleikar \u00e1 \u00fatleggingum \u00e1 \u00feessum \u00e1g\u00e6ta texta. \u00deessar tv\u00e6r lei\u00f0ir eru hins vegar n\u00e1tengdar. Gar\u00f0ar H\u00f3lm \u00f3x upp \u00ed sama umhverfi og \u00c1lfgr\u00edmur, var af s\u00f6mu hulduf\u00f3lks\u00e6ttinni en villtist af lei\u00f0, ef svo m\u00e1 segja. \u00dea\u00f0 er harmleikur hans. Hann gekk \u00e1 vit h\u00f3lf\u00e9lagsins sem er sam\u00e1byrg\u00f0 m\u00edkr\u00f3sk\u00f3p\u00edskra l\u00f3kalst\u00e6r\u00f0a um h\u00e6la hver \u00f6\u00f0rum, hann \u00e6tla\u00f0i s\u00e9r h\u00e6rra en a\u00f0 s\u00fdngja yfir moldum \u00feeirra manna sem h\u00f6f\u00f0u ekkert andlit.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g nefndi \u00ed upphafi a\u00f0 be\u00f0i\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 me\u00f0 eftirv\u00e6ntingu eftir Brekkukotsann\u00e1l. Sumir virtust ekki vera vissir um hvernig \u00e6tti a\u00f0 taka henni en Kristj\u00e1n Karlsson sag\u00f0i \u00ed d\u00f3mi um b\u00f3kina \u00feegar h\u00fan kom \u00fat: \u201eM\u00e9r er ekki lj\u00f3st, hvort \u00feessi s\u00e9rkennilega \u00edslenzka harmsaga me\u00f0 hi\u00f0 ind\u00e6la \u00edvaf muni ver\u00f0a talin me\u00f0 mestu verkum Halld\u00f3rs Kiljans Laxness en h\u00fan stendur allt um \u00fea\u00f0 sem \u00f3rengjanleg \u00e1v\u00edsun \u00e1 mannlegar sta\u00f0reyndir.\u201c Sigf\u00fas Da\u00f0ason var hins vegar ekki \u00ed nokkrum vafa \u00ed grein sinni um verki\u00f0 en \u00fear segir hann a\u00f0 \u201eBrekkukotsann\u00e1ll s\u00e9 \u201egallalausasta\u201c listaverk Halld\u00f3rs Kiljans Laxness.\u201c \u00de\u00f3tt vi\u00f0 getum l\u00edklega seint samm\u00e6lst um \u00fea\u00f0 hvert s\u00e9 besta, mesta e\u00f0a gallalausasta verk Halld\u00f3rs getum vi\u00f0 ugglaust teki\u00f0 undir me\u00f0 gagnr\u00fdnanda S\u00fcddeutsche Zeitung fyrir nokkrum \u00e1rum sem sag\u00f0i a\u00f0 \u00ed Brekkukotsann\u00e1l hlj\u00f3ma\u00f0i hinn hreini t\u00f3nn sk\u00fdrar en \u00ed nokkurri annarri sk\u00e1lds\u00f6gu Halld\u00f3rs Laxness.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyrirlestur \u00ed Endurmenntunarstofnun H\u00cd<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Brekkukotsann\u00e1ll er a\u00f0 m\u00ednu mati kjarnaverk \u00e1 ferli Halld\u00f3rs Laxness. Hann rita\u00f0i s\u00f6guna \u00feegar hann var kominn \u00e1 sextugsaldur, n\u00fdb\u00fainn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-43","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fyrirlestrar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104040,"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43\/revisions\/104040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skaldatimi.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}